Kamienny Dom pod Szczepankowem – Skarb Północy w Pałuckich Lasach

W sercu lasu, około 1,5 kilometra na zachód od niewielkiej wsi Szczepankowo (woj. kujawsko-pomorskie), spoczywa jeden z najciekawszych świadków epoki lodowcowej w regionie. Głaz narzutowy „Kamienny Dom” to nie tylko potężny blok skalny, ale przede wszystkim obiekt owiany aurą tajemnicy, który od dziesięcioleci pobudza wyobraźnię lokalnej społeczności i turystów.

Jego lokalizacja w nadleśnictwie Gołąbki (oddział 71c) sprawia, że jest doskonałym celem wycieczek dla miłośników przyrody i geologii. Choć dziś otacza go gęsty las, ukształtowanie terenu sugeruje, że dawniej głaz mógł dominować nad znacznie bardziej otwartym, podmokłym i trudno dostępnym terenem.

Geologiczny Wędrowiec z Wysp Alandzkich

Historia „Kamiennego Domu” zaczęła się tysiące kilometrów stąd. Głaz został przywleczony do Polski przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia Wisły (najmłodszego zlodowacenia w naszych dziejach), około 17–18 tysięcy lat temu.<

W literaturze przedmiotu można natknąć się na spory dotyczące jego składu. Starsze opracowania często klasyfikują go jako dioryt, podczas gdy nowsze badania skłaniają się ku granitowi. Najprawdopodobniej mamy tu do czynienia z granitem pochodzącym z okolic Wysp Alandzkich (tzw. granit alandzki).

Głaz imponuje swoimi rozmiarami:

• Obwód: ok. 13 metrów.
• Wysokość: od 2,5 do blisko 4 metrów (znaczna część masywu jest ukryta pod powierzchnią ziemi).

Ślady ludzi i niedokończona historia

Przyglądając się uważnie powierzchni „Kamiennego Domu”, dostrzeżemy wyraźne, nienaturalne pęknięcia i wgłębienia. To ślady po odłupywaniu fragmentów skały. W dawnych wiekach głazy narzutowe traktowane były jako darmowy surowiec budowlany – służyły do budowy fundamentów kościołów, dworów, a nawet dróg.<

Zagadką pozostaje, dlaczego „Kamienny Dom” przetrwał w tak dobrym stanie. Czy robotników wystraszyła twardość skały? Czy może przeszkodził im wysoki poziom wód gruntowych i bagnisty teren? A może to właśnie lokalne podania o złym czarowniku sprawiły, że kamieniarze omijali to miejsce szerokim łukiem?

Legenda o zaklętym zamku i braciach z Annowa

Nazwa „Kamienny Dom” (nazywany czasem również „Olbrzymem”) nie jest przypadkowa. Według lokalnej legendy, spisanej m.in. na tablicy informacyjnej przy głazie, nie zawsze był on martwą skałą.< no temu w tym miejscu wznosił się niewielki zamek, zamieszkiwany przez okrutnego czarownika. Mag zwabiał do siebie dzieci, które nigdy już nie wracały do domów. Kiedy do zamku trafiło kolejno trzech braci – synów kowala z Annowa – wydawało się, że ich los jest przesądzony. Starszych braci czarownik zamienił w kamienne posągi za nieposłusze

Jednak najmłodszy z nich, dzięki swej dobroci i szczerości, zdołał odnaleźć braci wśród zaklętych posągów. Gdy dzieci uciekały z zamku, rozległ się potężny huk. Zamek wraz ze złym magiem zapadł się pod ziemię i zamienił w ogromny głaz, który do dziś stoi w lesie jako przestroga.

Ochrona i informacje praktyczne

„Kamienny Dom” od 1955 roku znajduje się pod ścisłą ochroną prawną jako Pomnik Przyrody Nieożywionej. Jest to jeden z najcenniejszych obiektów geologicznych w powiecie mogileńskim.

Szczegóły lokalizacyjne:

• Województwo: kujawsko-pomorskie
• Powiat: mogileński / Gmina: Dąbrowa
• Lokalizacja: Las, ok. 1,5 km na zachód od wsi Szczepankowo (oddział leśny 71c)
• Współrzędne GPS: 52.803643, 17.914427
• Status: Pomnik Przyody (Metryczka w bazie CRFOP)

Zapraszam do obejrzenia krótkiej ekspresji filmowej na temat tego głazu: